Przyłęk

Dariusz Wojciechowski — Tue, 17 Apr 2012 11:57:37 +0000

Wieś w gminie Bardo, położona w dolinie Nysy Kłodzkiej, przy linii kolejowej Kłodzko – Kamieniec Ząbkowicki. W okolicy odkryto ślady osadnictwa kultury łużyckiej. Wieś wzmiankowana w 1198 r., w 1230 r. ks. Henryk Brodaty darował ją kapitule Św. Krzyża katedry wrocławskiej, a część Piasek klasztorowi augustianów (od 1247 r. cystersów) w Kamieńcu Ząbkowickim, prawdopodobnie wtedy nastąpiła lokacja na prawie niemieckim. W 1253 r. wzmiankowano wójta, prawdopodobnie wieś uzyskała prawa miejskie, jednak nie utrzymały się zbyt długo. W 1394 r. cystersi nabyli od kanoników katedralnych we Wrocławiu młyn nad Nysą Kłodzką. W czasie wojny 30-letniej wybuchła zaraza (1633), wieś zniszczyli Szwedzi (1647). W 1806 r. stacjonowały tu oddziały austriackie hr. von Goetzena. Po sekularyzacji w 1810 r. wieś przeszła na własność państwa. W 1836 r. Schonermarck założył cukrownię, w 1874 r. doprowadzono linię kolejową, stacja powstała koło kolonii Neuland i składnicy drewna. W 1889 r. w jej okolicy powstała fabryka ligniny i papieru (po 1945 r. Bardeckie Zakłady Przemysłu Papierniczego). Na wschód od wsi planowana jest budowa Zbiornika Kamieniec.

Warto zobaczyć:

Kościół św. Anny, wzmiankowany w 1230 r., obecny gotycki z XIV w., zniszczony w czasie wojny 30-letniej i odbudowany w 1670 r. W 1701 r. zawaliła się wieża, a w 1802 r. cały kościół spłonął, odbudowany w zmienionym kształcie w latach 1803-23, wieża z 1871 r. Jednonawowy z węższym prezbiterium, kwadratowa wieża z iglicowym hełmem z prześwitem. Zachował się gotycki ostrołukowy portal. Wewnątrz sklepienie kolebkowe z polichromiami z ok. 1720 r., ołtarz główny z 2. poł. XVIII w., ołtarze boczne z 1740 r., ambona i chór z ok. poł. XVIII w. (same organy z 1887 r.) oraz gotycka figura MB z 1486 r. Na murze barokowe epitafia z ok. poł. XVIII w. Obok kościoła figura MB z XVIII/XIX w., plebania z XVIII w. (później przebudowana).

[Wyświetl jako pokaz slajdów]

Dawna szkoła (ul. Główna 24) z 3. ćw. XIX w.
Stacja kolejowa z pocz. XX w.
Spichlerz (ul. Główna 19) z XVIII w., przebudowany w 2. poł. XIX w.
Młyn (ul. Główna 11) z 1697 r., przebudowany w 1850 r.
Do dawnego folwarku (ul. Główna 16) prowadzi brama z 3. ćw. XIX w. z figurą rycerza i dwoma lwami.
Kilka kapliczek i figur przydrożnych, m.in. ludowa figura MB z Dzieciątkiem z XVIII/XIX w. (ul. Główna 18), figura św. Jana Nepomucena z XVIII w. koło młyna.

[Wyświetl jako pokaz slajdów]

Dzbanów

Dariusz Wojciechowski — Tue, 17 Apr 2012 11:21:12 +0000

Wieś w gminie Bardo, położona w dolinie Nysy Kłodzkiej, u północnych stóp Gór Bardzkich. Wzmiankowana w 1189 r. na terenie kolonizowanym przez augustianów (od 1249 r. cystersów) z Kamieńca Ząbkowickiego. Wieś znajdowała się częściowo w rękach prywatnych, całość zakupił opat Johannes w 1394 r. W 1529 r. opat Georg wydzielił ze wsi folwark. Po sekularyzacji w 1810 r. nabyła ją kr. holenderska Fryderyka Luiza Wilhelmina, a w 1838 r. odziedziczyła ks. Marianna Orańska. W 1836 r. powstała szkoła katolicka, w której uczył w latach 1885-87 poeta Hermann Stehr. Na północ od wsi planowana jest budowa Zbiornika Kamieniec.

Warto zobaczyć:

Barokowy dwór z ok. poł. XVIII w. z ozdobnymi szczytami, portal z 1760 r. z malowidłem MB, obok folwark z datą 1789. Przed dworem kapliczka słupowa.
Folwark z XVIII-XIX w. na zachód od wsi, przed nim krzyż pojednania (136x82x32 cm).

[Wyświetl jako pokaz slajdów]

Suszka

Dariusz Wojciechowski — Tue, 17 Apr 2012 10:16:59 +0000

Wieś w gminie Kamieniec Ząbkowicki, położona w dolinie Nysy Kłodzkiej, przy linii kolejowej Kłodzko – Kamieniec Ząbkowicki. Odkryto tu ślady 2 osad z okresu wpływów rzymskich. Wieś wzmiankowana w 1316 r., przed 1322 r. lokowana na prawie niemieckim. W 1403 r. zakupił ją klasztor cystersów w Kamieńcu Ząbkowickim. Zniszczona w czasie wojny 30-letniej i opuszczona ok. 1645 r., ponownie zasiedlona po zakończeniu wojny. Po sekularyzacji dóbr kościelnych przeszła na własność kr. holenderskiej Fryderyki Luizy Wilhelminy, w 1838 r. odziedziczyła ją ks. Marianna Orańska. W 1874 r. doprowadzono linię kolejową. W okolicy planowana jest budowa Zbiornika Kamieniec.

Warto zobaczyć:

Kościół MB Bolesnej z 1687 r., gruntownie przebudowany w 1837 r., bezstylowy, jednonawowy z kwadratową wieżą, zwieńczoną ostrosłupowym hełmem, wyposażenie współczesne.
Przystanek kolejowy z wiaduktem z 1874 r.

[Wyświetl jako pokaz slajdów]

Stróżnik (417 m)

Dariusz Wojciechowski — Tue, 17 Apr 2012 10:05:01 +0000

Szczyt w Masywie Brzeźnicy, wznoszący się pomiędzy Grochowcem (425 m) a Przeł. Braszowicką. Zbudowany z serpentynitów, granodiorytów i łupków łyszczykowych, występują tu cenne minerały. Od poł. XIX w. do 1956 r. na południowym zboczu działała kopalnia magnezytu ‘Szczęść Boże’.

Warto zobaczyć:

Na wschodnim zboczu pozostałości 2 fortów, wzniesionych prawdopodobnie w okresie wojny 30-letniej, przebudowanych w latach 1810-13.

[Wyświetl jako pokaz slajdów]

Różańcowa (380 m)

Dariusz Wojciechowski — Tue, 17 Apr 2012 09:54:13 +0000

Szczyt w północnej części Gór Bardzkich, górujący od północy nad Bardem i zamykający przełom Nysy Kłodzkiej. Zbudowany z piaskowców szarogłazowych i mułowców. Prawdopodobnie na pocz. XVIII w. Austriacy wznieśli pod szczytem fort, rozbudowany przez Prusaków po 1741 r. i w 1813 r., jedno z ogniw systemu fortyfikacji zewnętrznych twierdzy w Srebrnej Górze. W 1905 r. na południowo-zachodnim zboczu Różańcowej redemptoryści z Barda zaczęli stawiać rozległą kalwarię, do 1945 r. zdążono postawić 12 kaplic. Później Droga Różańcowa niszczała, renowację podjęto w latach 80. XX w., dostawiono nawet jedną współczesną kaplicę. W miejscu planowanych kaplic stoją krzyże z obrazami na blasze. Z Różańcowej rozpościera się piękny widok na znajdującą się na drugim brzegu Nysy Kłodzkiej Kalwarię (583 m) i leżące u jej stóp Bardo.

Warto zobaczyć:

Droga Różańcowa, wytyczona w 1905 r. przez inż. P. Kastnera, obsadzona aleją lipowo-klonową. Składa się z 12 kaplic reprezentujących różne style architektoniczne:
- kaplica Zwiastowania z lat 1904-09, neoromańska proj. L. Schneidera, posiada plan krzyża greckiego
- kaplica Narodzenia Jezusa z lat 1904-09, neobarokowa proj. L. Schneidera, nakryta mansardowym dachem, na fasadzie relief z aniołem, wewnątrz betlejemska stajenka
- kaplica Ofiarowania Jezusa w Świątyni z 1939 r., fundacji rodziny Wróbel z Wrocławia, proj. Wittiga
- kaplica Znalezienia Jezusa w Świątyni z lat 1904-09, neogotycka z elementami mauretańskim, proj. L. Schneidera, okazała, dwuwieżowa z elewacjami dekorowanymi glazurowaną cegłą
- kaplica Modlitwy w Ogrójcu z 1925 r., neoromańska fundacji rodziny Cibisów z Koźla, proj. Teuschera
- kaplica Biczowania z lat 1904-09, neobarokowa proj. L. Schneidera, 8-boczna, nakryta kopułą z latarnią
- kaplica Cierniem Koronowania z 1930 r., proj. A. Petau, w postaci kamiennej baszty obronnej
- kaplica Dźwigania Krzyża z lat 1904-09, neoromańska proj. L. Schneidera, posiada rzut centralny z 3 absydami
- kaplica Ukrzyżowania z 1933 r., w postaci grupy figuralnej w kulminacyjnym punkcie kalwarii, dzieło R. Hegemanna, stoi przy niej pomnik, upamiętniający kazanie prymasa Wyszyńskiego w 1959 r. i koronację figury MB Bardzkiej w 1966 r.
- kaplica Zmartwychwstania Jezusa z lat 1904-09, neogotycka proj. L. Schneidera, dominuje w całym zespole, posiada rzut krzyża, 8-boczna wieża nakryta stożkowym hełmem z figurą anioła, z bogatym detalem kamiennym
- kaplica Zesłania Ducha Św. z 1913 r., neoromańska z elementami modernistycznymi, proj. J. Haukego
- kaplica Ukoronowania NMP z lat 1989-90, proj. R. Maraka, ze stylizowanymi liliami, posiadającymi kształt korony
- kaplica Końcowa Dusz Czyśćcowych z lat 1904-09, neoromańska proj. L. Schneidera, posiada plan krzyża oraz fasadę, dekorowaną kamieniem i glazurowaną cegłą

[Wyświetl jako pokaz slajdów]

Przełęcz Braszowicka (325 m)

Dariusz Wojciechowski — Tue, 17 Apr 2012 08:40:53 +0000

Przełęcz w Masywie Brzeźnicy, oddzielająca Stróżnik (417 m) od Bukowczyka (382 m), zbudowana z serpentynitów.

Warto zobaczyć:

Zespół 4 kapliczek, największa typu domkowego.
W okolicy pozostałości fortów z 1813 r.

[Wyświetl jako pokaz slajdów]

Pawłowice

Dariusz Wojciechowski — Tue, 17 Apr 2012 08:35:08 +0000

Wieś w gminie Ząbkowice Śląskie, położona w Obniżeniu Ząbkowickim. Wzmiankowana w 1260 r., w 1396 r. Peter de Kunczindorf sprzedał ją klasztorowi cystersów w Kamieńcu Ząbkowickim. Istniało tu także wolne sołectwo. Po sekularyzacji w 1810 r. wieś nabyła kr. holenderska Fryderyka Luiza Wilhelmina, później przeszła w ręce Marianny Orańskiej.

Warto zobaczyć:

2 figury św. Jana Nepomucena - nad Budzówką z 1711 r. i w górnej części wsi z 1826 r.

[Wyświetl jako pokaz slajdów]

Lisia Góra (405 m)

Dariusz Wojciechowski — Tue, 17 Apr 2012 08:28:19 +0000

Szczyt w północnym grzbiecie Gór Bardzkich, będący niższą kulminacją Lisiury (450 m).

Warto zobaczyć:

Pozostałości fortu ziemnego, wzniesionego prawdopodobnie przez Austriaków przed 1740 r., przebudowanego przez Prusaków w latach 1760-63 i w 1813 r. wg projektu gen. von Gneisenau. Fort stanowił część kompleksu osłaniającego twierdzę w Srebrnej Górze.

[Wyświetl jako pokaz slajdów]

Grochowiec (425 m)

Dariusz Wojciechowski — Tue, 17 Apr 2012 08:18:11 +0000

Szczyt we wschodniej części Masywu Brzeźnicy, pomiędzy Brzeźnicą (492 m) a Stróżnikiem (417 m). Zbudowany z serpentynitów, granodiorytów i gabra. Na skalnych wychodniach rosną rzadkie paprocie (zanokcica ciemna i klinowa) oraz storczyk kruszczyk szerokolistny. W poł. XIX w. na zboczach zaczęto wydobywać magnezyt, powstały 3 kopalnie, zalane przez Niemców w 1945 r.

Warto zobaczyć:

Pozostałości fortów murowano-ziemnych, pierwsze z nich powstały w czasie wojny 30-letniej, rozbudowane przez Prusaków w poł. XVIII w. i w latach 1810-13. Mają plan pięcioboku, część posiada kaponiery.

[Wyświetl jako pokaz slajdów]

Grochowa

Dariusz Wojciechowski — Tue, 17 Apr 2012 08:06:09 +0000

Wieś w gminie Bardo, leżąca u południowych stóp Masywu Brzeźnicy. Wzmiankowana już w 1154 r. Właścicielami były rody: von Pogrell, von Reichenbach (1485), von Tscheschwiz (1583), von Hatzfeld (k. XVI w.), Mannelin (1765), Schefflern (1765), w XIX w. wieś weszła w skład państwa stanowego w Ząbkowicach hr. von Schlabrendorf. W poł. XIX w. w okolicy zaczęto wydobywać rudy żelaza, węgiel brunatny, w 1870 r. powstała kopalnia magnezytu, później zakład przerobu surowca i piec. W latach 1907 i 1912 powstały kolejne kopalnie, których liczba wzrosła później do 8, wydobywano także rudy niklu. Pod koniec 2. wojny światowej w jednej z nich działały zakłady zbrojeniowe, w których pracowali jeńcy radzieccy. Od 1959 r. działa obecna odkrywkowa kopalnia magnezytu.

Warto zobaczyć:

Dwór (nr 43) z 2. poł. XVIII w., później działała w nim szkoła, obecnie mieszkania.

[Wyświetl jako pokaz slajdów]