Legnica

legnica-rynek-sledziowki-5.jpg Miasto na prawach powiatu (110 tys. mieszkańców), trzecie pod względem liczby ludności w województwie dolnośląskim, położone na Równinie Legnickiej nad Kaczawą.
Istniała tu osada kultury unietyckiej, a w VIII w. gród obronny plemienia Trzebowian. Miejscowość wzmiankowana w dokumencie Bolesława Kędzierzawego z 1149 r. W 1241 r. pod Legnicą rozegrała się słynna bitwa z Mongołami. W 1248 r. książę Bolesław II Rogatka ustanowił Legnicę stolicą księstwa, które istniało do 1675 r. W 1264 r. nadano prawa miejskie. W XVI w. za Fryderyka II księstwo przeszło na protestantyzm. W latach 1526-29 działała tu uczelnia protestancka rangi uniwersytetu. W związku z zagrożeniem tureckim miasto w latach 1529-33 ufortyfikowano niszcząc kilka średniowiecznych budowli. W czasie wojny 30-letniej w latach 1633 i 1639 miasto okupują wojska cesarskie. W 1675 r. zmarł ostatni książę piastowski Jerzy Wilhelm, Legnica przeszła w bezpośrednie władanie Habsburgów. Na skutek prześladowań wielu protestantów opuściło wtedy miasto. Od lat 80. XVIII w. ożywienie gospodarcze związane z powstaniem manufaktur. W latach 1806-08 trwała okupacja francuska, po której przeniesiono tu stolicę rejencji. 26 sierpnia 1813 r. między Legnicą a Złotoryją doszło do bitwy nad Kaczawą, zakończoną zwycięstwem wojsk prusko-rosyjskich. W 1844 r. doprowadzono linię kolejową z Wrocławia, przedłużoną do Drezna. W 1856 r. powstała linia do Jaworzyny Śl., w 1869 r. do Lubina, w 1884 r. do Złotoryi, wreszcie w 1898 r. do Rawicza. Na przełomie XIX i XX w. Legnica stała się dużym ośrodkiem gospodarczym i administracyjnym, powstały trzy linie tramwajowe. 9 lutego 1945 r. do miasta wkroczyły wojska radzieckie, które w maju 1945 r. podpaliły zabytkową starówkę, którą dodatkowo zniszczono w 1963 r. Mieściło się tu dowództwo Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej, dużą część mieszkańców stanowili żołnierze radzieccy. Na pocz. lat 60. XX w. odkryto bogate złoża miedzi, miasto stało się ośrodkiem Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego. W latach 1975-99 Legnica była stolicą województwa. W 1993 r. miasto opuścili ostatni żołnierze radzieccy.

Warto zobaczyć:

Katedra śś. Piotra i Pawła

Wzmiankowana w 1208 r., obecny budynek wzniesiony w latach 1333 – 1380. W XV w. dobudowano kaplicę, w latach 1892-1894 całość przebudowano w stylu neogotyckim. Portal zachodni z lat 1338-1341 zdobił gotycki posąg NMP z Dzieciątkiem Jezus. Portal północny przedstawia pokłon Trzech Króli. Wewnątrz pentaptyk z XV w. ze scenami przedstawiającymi św. Annę Samotrzecią, św. Jadwigę oraz sceny Męki Pańskiej, liczne epitafia, renesansowa ambona z lat 1586-1588, barokowy ołtarz, brązowa chrzcielnica w kształcie kielicha mszalnego z XIII w., posągi apostołów z XIV w., płyta nagrobna księcia Ludwika II i jego żony Elżbiety Brandenburskiej. W 1992 r. kościół stał się katedrą nowo utworzonej diecezji legnickiej.

 


Kościół św. Jana Chrzciciela

Wzmiankowany w 1294 r., fundacji ks. Henryka V Grubego, później rozbudowywany. Od 1522 r. własność protestantów, od 1548 r. nekropolia legnickich Piastów, w 1566 r. przejęty przez kalwinów. W latach 1677-1679 ks. Ludwika przebudowała prezbiterium na mauzoleum Piastów. W 1698 r. cesarz Leopold I przekazał kościół Jezuitom, którzy w latach 1714-1727 wznieśli barokową świątynię, wzorowaną na kościele św. Mikołaja w Pradze, zapewne wg projektu Ch. i K. I. Dientzenhoferów. W 1744 r. zawaliło się sklepienie, w 1801 r. kościół przekazano parafii katolickiej. Obok kościoła dawne kolegium jezuickie z lat 1700-07, ufundowane przez rodzinę von Sprintzenstein z Otyni. Generał Jan Ernest von Sprintzenstein wraz z małżonką Eleonorą pochowani są w kościele. Nad portalem figury figury św. Ignacego i Franciszka Ksawerego

 


Kościół NMP

Ok. 1170 r. ks. Bolesław Wysoki wzniósł niewielki jednonawowy kościół, w 1192 r. wzniesiono nową budowlę z piaskowca w stylu romańskim. Kościół spłonął w 1338 r., odbudowano go w latach 1362-1386, ok. 1417 r. powstała kaplica ufundowana przez cech sukienników. Kolejny pożar zniszczył kościół w 1438 r. W latach 1450-1468 dobudowano chór i podwyższono nawę środkową. W 1822 r. kościół ponownie spłonął, tym razem od uderzenia pioruna. W latach 1824-1829 odbudowano go w stylu neogotyckim. Powstały dwie wieże, dobudowano nawy. W latach 1903-1908 miała miejsce kolejna przebudowa, po której kościół przekazano ewangelikom. Wewnątrz malowane kwatery z gotyckiego ołtarza, barokowe rzeźby Mojżesza i Arona z XVIII w. dłuta Krystiana Grunewalda i barokowy prospekt organowy.

W pobliżu kościoła znajduje się klasztor benedyktynek. W 1277 r. ks. Bolesław Rogatka ufundował tu klasztor dominikanów, odbudowany po pożarze w 1291 r., fundator został tu pochowany. W 1526 r. klasztor przejęły benedyktynki, które w latach 1700 – 1723 wzniosły barokowy klasztor i kościół św. Maurycego. Po sekularyzacji zakonu w 1810 r. w klasztorze umieszczono szkołę, cały zespół przebudowano gruntownie w 1888 r., funkcjonowało tu również muzeum. Portal z figurami św. Maurycego oraz św. Benedykta i Scholastyki dłuta J. Chr. Storcha. W podwórzowej ścianie klasztoru i przylegającym odcinku średniowiecznego muru obronnego liczne nagrobki barokowe i fragmenty portali.

 


Zamek

W VIII w. istniał tu gród plemienia Trzebowian, w końcu XII w. wzniesiono tu zamek, pierwszą murowaną warownię na ziemiach polskich. Zamek był główną rezydencją Bolesława I Wysokiego i Henryka Brodatego, w 1241 r. obronił się przed Mongołami. Na pocz. XV w. zamek przebudowano, kolejną renesansową przebudowę rozpoczął w XVI w. ks. Fryderyk II. W 1560 r. na zamku odbyło się huczne wesele ks. Henryka XI z Zofią, córką margrabiego Jerzego Hohenzollerna. Od 1675 r. na zamku rezydują namiestnicy habsburscy. Na pocz. XVIII w. pożar zniszczył książęcą kaplicę, romańską wieżę oraz skrzydła północne i wschodnie. Zamek odbudowano w stylu barokowym a po zajęciu przez Prusy zasypano fosę i zburzono most zwodzony. W latach 1835 i 1840 miały miejsce kolejne pożary, w latach 1846-79 zamek przebudowano w stylu neogotyckim. W 1945 r. zamek spalono, odbudowany w latach 60. XX w., obecnie siedziba kilku szkół. Do dzisiaj zachowały się wieże: ośmiokątna św. Piotra i okrągła św. Jadwigi. Główna brama z 1533 r. zdobiona rzeźbionymi w piaskowcu medalionami przedstawiającymi  ks. Fryderyka II i jego żonę Zofię oraz misternie wykonanymi renesansowymi motywami roślinnymi. W południowej części dziedzińca znajduje się neogotycki łącznik z końca XIX w. Na dziedzińcu w specjalnie wybudowanym pawilonie znajdują się relikty romańskiej kaplicy śś. Benedykta i Wawrzyńca. Przed zamkiem figura św. Jana Nepomucena z 1706 r.

 


Rynek

Kamienica Pod Przepiórczym Koszem. Nazwa pochodzi od charakterystycznego wykusza narożnego. Powstała w XIV w., w II poł. XVI w. została przebudowana a ściany pokryto dekoracją sgraffitową, którą odkryto w 1909r. Przedstawiają one sceny batalistyczne i motywy z bajek Ezopa. Wg legendy Napoleon przemawiał z okien tej kamienicy podczas pobytu w Legnicy.

Barokowa fontanna Syreny wzniesiona po 1730 r. w miejscu średniowiecznej studni, wzmiankowanej w 1412 r.

Kamieniczki Śledziowe, wzmiankowane w 1574 r., zostały wzniesione na miejscu kramów rybnych. Kamieniczek jest osiem, połowa z nich posiada szczyty renesansowe, a druga połowa klasycystyczne. Dwie kamieniczki na pocz. XVII w. ozdobione zostały dekoracją sgraffitową, odsłoniętą w 1934 r. Przedstawia ona motywy roślinne i architektoniczne, herby księstw legnickiego i brzeskiego i trzy kartusze herbowe.

Stary Ratusz. Pierwszy, drewniany ratusz spłonął w 1338 r., w latach 1379-1380 zbudowano murowany. W latach 1737-41 wzniesiono obecny barokowy wg projektu Franza Michaela Scheerhofera Młodszego. W 1929 r. ratusz zwieńczono neobarokową wieżą. Do 1905 r. mieściły się tu władze miasta, później USC, do 1965 r. stacjonowali w nim Rosjanie, obecnie po remoncie w latach 1966-1967 wykorzystuje go Teatr Modrzejewskiej.

Teatr Miejski. Wzniesiono go na miejscu rozebranych w 1839 r. sukiennic, budowa wg projektu Karola Ferdynanda Langhansa została zrealizowana w latach 1840-42. Architektura budynku wzorowana jest na pałacu Strozzich we Florencji. W latach 1945-65 stacjonowali tu Rosjanie, od 1977 r. siedziba Teatru im. Heleny Modrzejewskiej.

 


Akademia Rycerska, zbudowana wg projektu Krystiana Hertela. W 1709 r. zbudowano ujeżdżalnię. W latach 1728-41 pod kierownictwem Jana J. Scheerchofera zbudowano gmach główny, prace przerwało wkroczenie wojsk pruskich. Studia w Akademii trwały 3 lata, kształciła ona młodzież szlachecką po ukończeniu 16 roku życia. W 1811 r. powołano tu Gimnazjum Johanneum. W latach 1945-78 obiekt zajęła Armia Czerwona, obecnie znajduje się w remoncie.

Dom Opatów Lubiąskich. Barokowy pałac wzniesiono w latach 1727-1728, fundatorem był opat lubiąski Ludwik Bauch (1696-1729). Po sekularyzacji zakonu w 1810 r. budynek pełnił funkcje sądownicze i mieszkalne. Obecnie znajduje się tu Muzeum Miedzi w Legnicy. Nad portalem kamienny balkon ozdobiony rzeźbami św. Jadwigi oraz św. Jana Chrzciciela.

Dworzec kolejowy. Pierwszy dworzec zbudowano wg projektu J. Mangera w 1844 r., obecny wzniesiony został w latach 1927-1929 na podstawie modernistycznego projektu L. Mattheusa. Hala peronowa przekryta jest trójprzegubowymi dźwigarami blachownicowymi o rozpiętości ok. 46 m., jest to jedna z trzech hal peronowych na terenie Polski.

Kamienica Scultetusa (Dom Scholza), która posiada bogate sgraffiti, zachowała się górna część elewacji, gdzie można znajduje się kobieta trzymającą w ręce żagiel i personifikacje Arytmetyki, Astronomii, Dialektyki, Geometrii, Gramatyki, Muzyki oraz Retoryki. Właściciel kamienicy – Hans Scholz (Johann Scultetus), był znanym legnickim humanistą z przełomu XVI i XVII w.

Lapidarium, prezentujące relikty zabytkowej architektury oraz rzeźb, jakie pozostały po starej zabudowie Legnicy.

Nowy Ratusz wzniesiony wg projektu Lothara Schonfelda w latach 1902-05. Wzniesiono tylko dwa z czterech planowanych skrzydeł, jest to neorenesansowa budowla z elementami barokowymi.

Neorenesansowa poczta wzniesiona w latach 1890-92 wg projektu P. Oehlmanna.

Wieża Chojnowska o wymiarach 7,4 m na 8 m, wzniesiona w XV w., chroniła Bramę Chojnowską. Zachowały się ślady pierwotnych otworów okiennych, strzelnic i ceglany wykusz wsparty na konsolach. Wieżę odbudowano w 1963 r.

Wieża Głogowska o wymiarach 8,2 m na 8,2 m, wzniesiona w XV w. koło zamku, chroniła Bramę Głogowską. Zwieńczona jest obronnymi blankami, które po przebudowie w 1861 r. przykryte zostały czworobocznym dachem, w wieży umieszczono wtedy przejazd o sklepieniu kolebkowym. Od strony zamku zegar słoneczny.

 

Dawny kościół św. Maurycego. Książę Bolesław II Rogatka ufundował tu w 1277 r. klasztor Dominikanów z kościółem Św. Krzyża, w którym znajdował się grób fundatora. W 1526 r. obiekt przejęły Benedyktynki. Obecny kompleks klasztoru i kościoła św. Maurycego. powstał w latach 1700–23 wg projektu J. Scheerhofera. Po sekularyzacji w 1810 r. w klasztorze umieszczono szkołę, a kościół podzielono na dwie kondygnacje. W 1888 r. budynek kościoła przebudowano na aulę szkolną, salę gimnastyczną i muzeum. Klasztor został wtedy rozebrany, na jego miejscu powstał obecny budynek szkoły ze skrzydłem południowym z 1909 r. Obecnie mieści się tu I LO im. T. Kościuszki. Fasada zwieńczona jest figurami św. Piotra i Pawła. Portal z kartuszem inskrypcyjnym i rzeźbami św. Benedykta, Maurycego i Scholastyki.


Pomnik Satyrykonowego Chłopaczka Filipa z 2006 r.

Stacja kolejowa Legnica Północna, wzniesiona w 1898 r. przez właścicieli prywatnej Kolei Legnicko-Rawickiej.

 

icon-car.pngKML-LogoFullscreen-LogoQR-code-logoGeoJSON-LogoGeoRSS-LogoWikitude-Logo
Legnica

ładowanie mapy - proszę czekać...

Legnica 51.209357, 16.161833

Dodaj komentarz