Szlak św. Jakuba Via Regia (boczny) Oława – Zabardowice – Sobocisko

olawa-rynek-ratusz-5

Szlak św. Jakuba Via Regia (boczny) Oława – Zabardowice – Sobocisko

Oława – (5,3 km) Zabardowice – (8,1 km) Sobocisko

Odcinek alternatywnej trasy Szlaku św. Jakuba Via Regia. Biegnie szosą do Zabardowic a potem drogą polną do Sobociska, gdzie łączy się ze szlakiem głównym. Po drodze rynek z ratuszem i gotyckim kościołem MB Pocieszenia oraz pl. Zamkowy z barokowym pałacem i klasycystycznym kościołem śś. Piotra i Pawła w Oławie, pałac w Zabardowicach oraz gotycki kościół w Sobocisku.


Trasa zaczyna się na rynku w Oławie, który zdobi piękny ratusz. Szlak Via Regia biegnie z Brzegu.

Pierwszy ratusz zbudowała księżna brzeska Katarzyna ok. 1353 r. W 1585 r. został on przebudowany na renesansowy wg projektu Bernarda Niurona. W 1634 r. budynek spłonął, odbudowy dokonano w latach 1637–68. Z tego okresu zachował się barokowa wieża. W latach 1823–24 ratusz przebudowano na klasycystyczny wg wskazówek Karola Schinkla. Ze starego budynku pozostawiono jedynie wieżę. Ma ona 58,5 m wysokości, jest czworoboczna, a powyżej 13 m ośmioboczna. W jej górnej części znajduje się zegar figuralny z czterema tarczami i figurami króla Salomona, Śmierci z kosą, koguta goniącego kury i pozłacanej kuli z fazami księżyca. Zegar ufundowała księżna Ludwika Anhalcka, skonstruowano go w latach 1680-1718. Jego elementy zostały ręcznie wykute ze stali. Obecne figury to kopie wykonane w 2002 r., oryginały umieszczono w Izbie Muzealnej. Wieża zwieńczona jest barokowym hełmem.
Nad wejściem znajduje się herb Oławy z 1666 r. W latach 2006-12 ratusz gruntownie wyremontowano, obecnie mieści się w nim Izba Muzealna Ziemi Oławskiej, gabinet burmistrza, sala posiedzeń Rady Miejskiej oraz Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna. W Izbie Muzealnej można zobaczyć oryginalne figury zdobiące ratusz, wystawę zabytków archeologicznych z grodu Ryczyn, barokowe sarkofagi, kolekcję pochodzącą z kuli wieży ratuszowej, zabytki sakralne z oławskich kościołów i militaria.

Obok ratusza stoi zabytkowy pręgierz, przeniesiony w 1935 r. z pl. Zamkowego. Po wschodniej stronie ratusza znajduje się granitowa płyta pojednania z rysunkiem miecza i figura św. Jana Nepomucena. Pierwotnie stała ona obok mostu na rzece Oławie przy ul. ks. Kutrowskiego. W latach 50. XX w. po uderzeniu przez ciężarówkę została uszkodzona i wiele lat przeleżała w ukryciu. Dopiero w 1997 r. została odnowiona i ustawiona na obecnym miejscu, co podobno przydało się podczas Powodzi Tysiąclecia.
Na rynku zachowało się kilka zabytkowych kamienic. Szczególnie cenne są nr 29 i 36, oba z 1. poł. XVIII w., przebudowane na pocz. XX w. Zabytkowy charakter mają także nr 11-12 i 24-25.

Na placu, znajdującym się obok zachodniej części rynku stoi kościół MB Pocieszenia. Wzmiankowany w 1201 r., gotyckie prezbiterium pochodzi z ok. 1300 r., w XV w. zostało nakryte sklepieniem gwiaździstym. Renesansową część tylną wzniesiono w latach 1587-89 wg projektu Bernarda Niurona. Późnorenesansowa wieża została zniszczona w 1881 r. przez piorun, w 1886 r. odbudowano ją jako neogotycką. Nad wejściem do zakrystii znajduje się epitafium Jerzego Ernesta (zm. 1589), syna księcia Joachima Fryderyka. Obok stoi płyta nagrobna Jana Gunna – szkockiego żołnierza służącego Szwedom, który ocalił miasto w czasie wojny trzydziestoletniej.

Wewnątrz obraz Ukrzyżowanie z XVI w. w jednym z ołtarzy bocznych, w ołtarzu głównym obraz z 1858 r., w lewej nawie barokowy obraz MB Pocieszenia, przywieziony z Witkowa Nowego k/ Lwowa.

Z rynku wychodzimy ul. Krótką, na pl. Zamkowym skręcamy w lewo. Po prawej znajduje się pałac, będący siedzibą władz miejskich.

Pałac stoi na miejscu gotyckiego zameczku myśliwskiego księcia Ludwika I z k. XIV w. i jeszcze wcześniejszej siedziby kasztelana. W 1541 r. rozpoczęto budowę renesansowej rezydencji pod kierunkiem mistrza Jakuba z Mediolanu i Bernarda Niurona. Renesansowa część pełni obecnie funkcję plebanii pobliskiego kościoła. Pałac rozbudowała w stylu barokowym w latach 1673-80 księżna Ludwika, stąd nazwa Pałac Luizy. Projektantem był Carlo Rossi. Na terenie obecnego Placu Zamkowego założono ogród. Do 1734 r. rezydował tu Jakub Sobieski, potem umieszczono tu lazaret i piekarnię, we wschodnim skrzydle znajdowały się koszary i fabryka cygar. W Pałacu Luizy mieściła się szkoła, budynek zniszczony w 1945 r. odbudowano w latach 1952-58 jako siedzibę starostwa, obecnie mieści się w nim Urząd Miejski.

Obok pałacu stoi kościół śś. Piotra i Pawła. Pierwotny wzmiankowany w 1253 r., w latach 1534-1699 znajdował się w rękach protestantów. Zachowało się z niego gotyckie prezbiterium z XV w., nakryte sklepieniem gwiaździstym. Obecny kościół wzniesiono dla katolików w latach 1834-35 na miejscu środkowego skrzydła zamku, tzw. Gmachu Chrystiana. Współautorem projektu był Karol Schinkel. Wieżę zbudowano w 1938 r. Wewnątrz stacje Drogi Krzyżowej z 1836 r., neobarokowy prospekt organowy z 2. poł. XIX w. i ołtarz z 1934 r. Przed kościołem stoi pomnik Jana Pawła II.

Za pałacem znajduje się wieża ciśnień z pocz. XX w., która funkcjonowała do 1988 r.

Na pl. Zamkowym stoi ciąg zabytkowych kamienic, szczególnie cenna pod nr 24, z k. XVII w., przebudowana w XVIII i na pocz. XX w.

Idziemy przez pl. Zamkowy do skrzyżowania z ul. 11 Listopada i W. Andersa, którymi biegnie droga nr 94 Oława – Wrocław. Przechodzimy na światłach na wprost, przekraczamy rzekę Oławę i idziemy ul. Strzelną, którą biegnie szosa nr 396 do Strzelina.

Na kolejnym skrzyżowaniu skręca ona w lewo w ul. Wiejską, my natomiast kierujemy się prosto w ul. W. Broniewskiego. Mijamy budynek Szkoły Podstawowej nr 4 (dawna szkoła rolnicza z 1929 r.) i osiedle domków z lat międzywojennych. Za nimi po lewej znajduje się duże blokowisko – Os. Jakuba Sobieskiego.

Ul. Broniewskiego przechodzi w ul. Zaciszną, mijamy współczesny kościół Miłosierdzia Bożego, wzniesiony w latach 1990-92 i rozbudowujące się osiedle nowych bloków. Za skrzyżowaniem z ul. J. Iwaszkiewicza kończy się zabudowa, idziemy lokalną szosą w kierunku Zabardowic.

Przekraczamy przejazd na linii kolejowej Wrocław – Opole i opuszczamy granice Oławy. Idziemy przez równinny teren rolniczy, mijamy niewielki cmentarz i fragmentem brukowanej szosy docieramy do Zabardowic.

Zabardowice – wieś w gminie Oława wzmiankowana w 1253 r. Stanowiła własność rodzin: Czettritz, von Poser (2. poł. XVI w.), von Czyrn (1626), von Pein, von Prittwitz (1680), von Koenigsdorff, von Paczynsky, von Vitzthum (1819, 1830), Schiller (od 1866), wreszcie cukrowni w Brzegu (od ok. 1902 r.).

Przed skrzyżowaniem w bruku zachował się fragment torów dawnej kolejki folwarcznej. Na skrzyżowaniu opuszczamy szosę, która skręca w prawo do Lizawic i kierujemy się drogą bitą prosto. Po chwili skręcamy w prawo i docieramy do pałacu.

Trzykondygnacyjny pałac wzniesiono w k. XIX w., na miejscu wcześniejszych budowli, sięgających XVI w. Po 1945 r. mieściła się tu filia PGR z Polwicy, w 2013 r. został sprzedany w ręce prywatne. Pałac posiada mansardowy dach z lukarnami i szczytami wolutowymi oraz renesansowe obramowania okien. Obok duży park z 2. poł. XIX w.

Koło pałacu skręcamy w lewo i drogą polną opuszczamy Zabardowice. Za nami pozostał park pałacowy, droga wykonuje skręt w prawo i po chwili doprowadza nas do Sobociska.

Sobocisko – wieś w gminie Oława wzmiankowana w 1145 r., jako własność klasztoru św. Wincentego na Ołbinie we Wrocławiu. W 1258 r. została przeniesiona na prawo niemieckie. Wieś położona była na szlaku handlowym z Ołomuńca do Wrocławia, znaleziono tu skarb monet z ok. 1037 r. Nazwa wsi sugeruje, że mogły tu się odbywać sobotnie targi. W XVII-XVIII w. Sobocisko należało do rodu von Sebottendorf, jeszcze w 1843 r. występował tu język polski. W k. XIX w. odkryto tu celtyckie cmentarzysko szkieletowe, groby ciałopalne kultury łużyckiej oraz szkieletowe groby wczesnośredniowieczne. Wieś została zniszczona w 40 % w 1945 r.

Osiągamy szosę z Marcinkowic, gdzie skręcamy w lewo. Idziemy przez wieś, na jednym z domów po prawej wypatrzeć można malowidło z Trójcą Św., po lewej mijamy remizę strażacką. Docieramy do głównego skrzyżowania, gdzie znajduje się kościół Wniebowzięcia NMP.

Gotycki kościół Wniebowzięcia NMP zbudowano w 1. poł. XIV w. na miejscu wcześniejszego, który mógł powstać już w latach 1150–1230. W 1708 r. kościół częściowo przebudowano na barokowy. W 1921 r. powstała jedna z krucht. W 1945 r. został zniszczony przez wycofujące się wojska niemieckie, odbudowano go w latach 1959–61. Jednonawowy, z prostokątnym prezbiterium i wieżą od zachodu. Wewnątrz późnobarokowy ołtarz główny z 2. poł. XVIII w. z obrazem MB Wniebowziętej, ambona z tego samego okresu. Po lewej stronie nawy barokowy ołtarz boczny z obrazem MB Częstochowskiej, figurami św. Józefa z Dzieciątkiem i Ukrzyżowanego Chrystusa. Portale wejściowe – późnogotycki z XV/XVI w. i barokowy z 1701 r. Kościół otoczony jest murem z kamieni polnych o wysokości ok. 2,5 m. Obok znajduje się granitowa tablica pojednania z rytem dwóch krzyży i pomnikowa lipa o obwodzie pnia 360 cm. Przy zewnętrznej stronie muru stoi krzyż pojednania, podobny znajduje się przy posesji nr 38. Naprzeciw kościoła okazały budynek dawnej gospody (nr 64).

Koło kościoła kończy się alternatywny odcinek Szlaku Via Regia Brzeg – Sobocisko, docieramy do trasy głównej, która biegnie stąd do Siechnic.

Dodaj komentarz