Szlak żółty Bierutów – Smolna – Oleśnica

img_2688

Szlak żółty Bierutów – Smolna – Oleśnica (18,9 km)

Bierutów – (3,0 km) Kijowice (6,1 km) Zawidowice – (11,1 km) Smolna – (13,9 km) Ligota Wielka – (18,9 km) Oleśnica

Szlak prowadzi przez płaską Równinę Oleśnicką. Trasa biegnie terenami polnymi, z większym kompleksem leśnym między Bierutowem a Smolną. Nawierzchnia – drogi polne i leśne z długim odcinkiem asfaltowym Smolna – Oleśnica. Po drodze można zobaczyć: największy na Dolnym Śląsku krzyż pojednania w Kijowicach, neoromański kościół w Zawidowicach oraz neogotycki kościół, dwór i młyn w Smolnej. Oznakowanie szlaku szczątkowe, na odcinku Smolna – Oleśnica praktycznie nie istnieje.

Trasa zaczyna się na stacji kolejowej w Bierutowie.
Stacja Bierutów położona jest na linii Oleśnica – Kluczbork, zbudowanej w 1868 r. przez Kolej Prawego Brzegu Odry jako część drugiego połączenia Dolnego i Górnego Śląska. Linię zelektryfikowano w 1972 r., obecnie ma ona charakter regionalny, jeżdżą tędy połączenia osobowe z Wrocławia do Kluczborka i Lublińca. Budynek dworca pochodzi z lat budowy linii.


Idziemy razem ze szlakiem czerwonym ul. Kolejową, koło budynku gimnazjum im. A. Kamińskiego. Ok. 1871 r. powstały tu koszary 3-go szwadronu 7-go Pułku Dragonów Śląskich, po rozbudowie w latach 30. XX w. mieściła się także komenda Obozu Służby Pracy Rzeszy Konrad Oleśnicki. Po lewej stronie ulicy kilka willi z końca XIX w. Skręcamy w prawo w ul. J. Słowackiego, szlak czerwony idzie prosto. Z prawej przychodzi szlak czerwony do Cieśli, który po chwili nas opuszcza w prawo.

My w lewo w ul. Solnicką i na wprost na główną szosę nr 451 Oleśnica – Namysłów (ul. Wrocławska) i w prawo w drogę polną (ul. Spacerowa), gdzie z lewej przychodzi ponownie szlak czerwony. Na drodze bitej w lewo, mijamy oczyszczalnię ścieków i opuszczamy Bierutów, aleją docieramy do Kijowic.

Kijowice (niem. Vogelgesang) lokowano na prawie niemieckim w XIII w. W XIX w. majątek wchodził w skład dóbr książąt oleśnickich, w 1884 r. przeszedł w ręce pruskiego następcy tronu, w latach 30. XX w. został rozparcelowany.
Szlak czerwony skręca w prawo do cmentarza żydowskiego, w głębi po lewej park z klasycystycznym budynkiem dawnej gospody Harmonie z ok. 1880 r. Docieramy do szosy Kruszowice – Bierutów z kapliczką, gdzie w prawo skos w drogę leśną, z lewej dochodzi szlak czerwony z Biskupic Oławskich.

Docieramy do krzyża kamiennego.
Najwyższy na Dolnym Śląsku granitowy krzyż kamienny pochodzi z ok. XIV wieku. Ma wys. 241 cm, rozpiętość ramion 109 cm i grubość ok. 12 cm. Znajdujący się na nim relief jest bardzo starannie wykonany, przedstawia Chrystusa na krzyżu i modlącą się u jego stóp postać. Przy krawędzi gotycki napis, prawdopodobnie tekst modlitwy Ojcze Nasz. Podobno upamiętnia on dokonaną w tym miejscu zbrodnię bratobójstwa, dokonaną przez niejakiego Konrada. W październiku 2009 r. krzyż został złamany, naprawiono go i ponownie ustawiono wiosną 2011 r.

Koło krzyża w drogę bitą w lewo, szlak czerwony skręca w prawo do Bierutowa. Idziemy przez las, będący niegdyś własnością pruskiego następcy tronu, droga bita przechodzi w gruntową.

Po dłuższej chwili opuszczamy las i wkraczamy do Zawidowic, gdzie z prawej przychodzi szosa z Bierutowa.
Zawidowice (niem. Sadewitz) należały do dóbr biskupstwa wrocławskiego, po sekularyzacji w 1810 r. majątek przeszedł na własność państwa pruskiego. W XIX w. dobra zostały wyprzedane i podzielone na kilka mniejszych majątków.
Idziemy przez wieś, po prawej kapliczka z końca XIX w. i neorenesansowy dworek zarządcy majątku, pochodzący z 1893 r. (nr 16). Naprzeciwko (nr 13) znajduje się kolejny dworek z ok. 1870 r., tym razem klasycystyczny z podobną stylowo kapliczką z pocz. XIX w.

Docieramy do kościoła św. Wawrzyńca.
Neoromański ceglany kościół św. Wawrzyńca zbudowano w 1874 r. Naprzeciwko niego stoi XVIII-wieczna kapliczka z rzeźbą św. Jana Nepomucena.

Za kościołem skręcamy w boczną ulicę w prawo i opuszczamy Zawidowice brukowaną drogą, przechodzącą w bitą.

Na skraju lasu, zwanego niegdyś Die Dammern (świtanie) w drogę gruntową w lewo, idziemy granicą lasu i pól, opuszczając gm. Bierutów i wkraczając na teren gm. Oleśnica. Po dłuższej chwili wkraczamy w las, droga przechodzi w bitą, docieramy do zabudowań Smolnej.

Smolna (niem. Schmollen) wzmiankowana była w 1266 r., kiedy ks. wrocławski Henryk III przekazał ją dziedzicznemu sołtysowi, Wilhelmowi z Dzierżoniowa. W 1376 r. była siedzibą rodu von Smollen, później należała do rodzin von Marschall i von Waldau, od 1740 r. do książąt oleśnickich, wreszcie do korony pruskiej. W 1834 r. wybudowano szkołę ewangelicką, we wsi funkcjonowały: olejarnia, młyn wodny, wiatrak i browar. Smolna podzielona była na Dolną i Górną.
Idziemy ulicą koło niewielkiego folwarku z ok. 1880 r. Z lewej przychodzi szosa ze Zbytowej, aż do Oleśnicy czeka nas nawierzchnia asfaltowa. Mijamy szkołę i straż pożarną z dawnym pomnikiem poległych w 1. wojnie światowej. W 1945 r. skuto znajdujący się na środku pomnika żelazny krzyż i poświęcono go poległym w 2. wojnie światowej.

W głębi po prawej stoi kościół Podwyższenia Krzyża Św.
Kościół Podwyższenia Krzyża Św. wzmiankowano w 1286 r., późniejsza gotycka budowla powstała w XV w. W 1538 r. został przejęty przez protestantów, w 1852 r. uległ pożarowi i został odbudowany w latach 1853-54 w formie neogotyckiej. Z oryginalnej budowli pozostała wieża, którą wtedy nadbudowano. Wyposażenie wnętrza z lat budowy. Na murach kościoła zespół epitafiów z XVIII-XIX w., przy wejściu leży zniszczona płyta nagrobna rycerza Wojciecha z 1. poł. XIV w. Całość otacza XV-wieczny mur z głazów z ceglanymi bramami z poł. XIX w.

Idziemy dalej przez wieś w kierunku młyna w dolinie Smolnej.

Przecinamy strugę, w głębi po prawej stoi dwór z poł. XIX w., przebudowany w 1917 r. z pozostałościami folwarku. Posiadłość dworska miała odrębną nazwę Cronendorf.

Opuszczamy Smolną, po chwili docieramy do rozbudowującej się Ligoty Wielkiej.
Ligota Wielka (niem. Gross Ellguth) wzmiankowana była w 1342 r., jako własność Piotra z Ligoty. Do 1884 r. należała książąt oleśnickich, którzy posiadali tu swój folwark.
Mijamy współczesny kościół św. Maksymiliana Kolbego z lat 80. XX w. i kapliczkę z 1946 r.


Na głównym skrzyżowaniu skręcamy w prawo w ruchliwą szosę Jelcz-Laskowice – Oleśnica. Opuszczamy Ligotę Wielką, przecinamy dolinę Świerzny i lekkim podejściem zmierzamy do nowego osiedla, wchodzącego w skład Bystrego (ul. Południowa).

Wkraczamy w granice Oleśnicy, idziemy nadal ul. Południową na wzgórze Piasek (Wein-Berg, 157 m), po prawej kompleks przemysłowy z zakładami GKN Driveline.

Skręcamy w prawo, przechodzimy pod wiaduktem kolejowym na rozgałęzieniu linii do Wrocławia i Grabowna Wielkiego. Idziemy prowadzącą do centrum miasta ul. 3 Maja, po lewej elewator zbożowy.

Na rondzie w prawo w ul. M. Reja, idziemy przez ciąg zabytkowych kamienic z 2. poł. XIX w., szczególnie ciekawy jest ceglany budynek w formie willi włoskiej (nr 15), ciąg neorenesansowych kamienic z wykuszami i wnękami balkonowymi (nr 6-9) oraz klasycystyczny budynek dawnego Hotelu Dworcowego, obecnie biblioteka.

Skręcamy ponownie w prawo w ul. Kolejową, przechodzimy pod wiaduktem torów towarowych i docieramy do stacji Oleśnica, gdzie szlak żółty się kończy.

Stacja Oleśnica powstała w 1868 r., kiedy Kolej Prawego Brzegu Odry uruchomiła linię Wrocław – Kluczbork, drugie połączenie Dolnego i Górnego Śląska. Linię zelektryfikowano w 1972 r., obecnie ma ona charakter regionalny, jeżdżą tędy połączenia osobowe z Wrocławia do Kluczborka i Lublińca. Kolejna linia – Oleśnica – Kępno – Wieruszów, powstała w latach 1871-72 i biegła do Podzamcza na ówczesnej granicy niemiecko-rosyjskiej. Linię zbudowała Kolej Wrocławsko-Warszawska, bowiem w założeniu miała ona łączyć Wrocław z Warszawą, jednak władze carskie nie były zainteresowane jej przedłużeniem. Odcinek Oleśnica – Kępno zamknięto dla ruchu pasażerskiego w 2002 r. a trzy lata później towarowego, który pozostał tylko na krótkiej trasie Oleśnica – Cieśle. W 2017 r. po remoncie przywrócono ruch towarowy na całej trasie. Ostatnia linia – do Krotoszyna, zbudowana została przez Kolej Oleśnicką – Gnieźnieńską w 1875 r. jako część połączenia do Gniezna i została zelektryfikowana w 1975 r. Obecnie stanowi początek połączenia do Ostrowa Wlkp., jednak większość pociągów Wrocław – Ostrów Wlkp. omija Oleśnicę zbudowaną w 1941 r. łącznicą Łukanów – Oleśnica Rataje. Budynek dworca pochodzi z 1868 r. i położony jest wyspowo między torami pasażerskimi i towarowymi. Stacja posiada 4 perony z modernistycznymi wiatami i 2 wieże ciśnień.

Dodaj komentarz