Szlak żółty Święta Katarzyna – Żerniki Wrocławskie – Biestrzyków (Szlak im. B. Turonia)

zerniki-wroclawskie-ul-wroclawska-staw-04

Szlak żółty Święta Katarzyna – Żerniki Wrocławskie – Biestrzyków

Święta Katarzyna – (3,0 km) Smardzów – (4,4 km) Żerniki Wrocławskie – (6,3 km) Biestrzyków

Odcinek szlaku żółtego dookoła Wrocławia im. B. Turonia. Biegnie przez płaski teren Równiny Wrocławskiej. Nawierzchnia – szosy asfaltowe, w miejscowościach ulice. Po drodze można zobaczyć kościoły w Świętej Katarzynie i Żernikach Wrocławskich oraz wieżę rycerską w Biestrzykowie.


Trasa zaczyna się na stacji kolejowej w Świętej Katarzynie (gm. Siechnice), dokąd szlak żółty biegnie ze stacji Zakrzów Kotowice.

Święta Katarzyna – wieś w gminie Siechnice, położona na granicy Równiny Wrocławskiej i Doliny Odry. Nazwa pochodzi od imienia patronki – św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Wzmiankowana w 1257 r. jako wieś założona na trakcie handlowym Wrocław – Nysa. W 1364 r. istniała tu wieża mieszkalno-obronna, niezachowana do naszych czasów. Święta Katarzyna została poważnie zniszczona w czasie wojny 30-letniej. W 1637 r. dobra we wsi podzielono na dwie części, jedną z nich w latach 1662-1810 posiadał wrocławski klasztor Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą, a w latach 1842-1937 rodzina von Saurma-Jeltsch. Druga część była w rękach świeckich właścicieli, m.in. Sigismunda Fuersta (1651-74) i rodziny Lewaldów (1871-1937). W 1842 r. doprowadzono linię kolejową na trasie Wrocław – Oława. W 2. poł. XIX w. wieś się rozwinęła, przy głównej ulicy wzniesiono kilka okazałych budynków. Znajdowała się tu siedziba gminy Święta Katarzyna, w obrębie której znajdowały się Siechnice, którym w 1997 r. nadano prawa miejskie. Siedzibę gminy przeniesiono do Siechnic 1 stycznia 2010 r. Obecnie Święta Katarzyna jest rozbudowującym się osiedlem podmiejskim Wrocławia.

Idziemy ul. Główną do centrum wsi, mijając po prawej dawny zajazd, okazały neorenesansowy budynek poczty z 2. poł. XIX w. i zabytkowy klasztor Szarych Sióstr (szarytek), obecnie ss. Elżbietanek z XIX/XX w. Siostry przybyły w 1895 r. i prowadziły ambulatorium dla chorych, przedszkole oraz szkołę muzyczną. Przy ulicy znajduje się kilka okazałych budynków z 2. poł. XIX – pocz. XX w. z centrum kultury.

Docieramy do gotyckiego kościoła św. Katarzyny Aleksandryjskiej.

Wzniesiony przed 1257 r. jest jednym z najstarszych ceglanych kościołów na Śląsku. Fryzy arkadowe wykazują związek z architekturą romańską. Patronat nad nim w XV-XVI w. sprawowały dominikanki z wrocławskiego klasztoru św. Katarzyny i wrocławska rada miejska. Na pocz. XVI w. wzniesiono wieżę. W latach 1552-1654 przejęty przez protestantów. W 1720 r. spłonął ale został szybko odbudowany. W poł. XVIII w. zbudowano wschodnią część prezbiterium i aneksy nawy głównej, którą przykryto sklepieniem kolebkowym z lunetami. Z lat 1743-48 pochodzi też wyposażenie wnętrza. W 1911 r. powstał portal zachodni, w latach 1927-29 Hugo Hesse wykonał polichromię na sklepieniach. Zniszczony w 1945 r. i odbudowany w latach 1952-54, w latach 1992-94 odtworzono hełm na wieży. Obok plebania z lat 1900-20. Wokół mur cmentarny z XIX/XX w., z fragmentami z I poł. XVII w. Na jednym z filarów późnogotycka kapliczka z ok. 1500 r. z przedstawieniami Ukrzyżowania, śś. Jadwigi i Barbary, na odwrocie w 1656 r. wykuto inskrypcję upamiętniającą przywrócenie kościoła katolikom. Brama południowa z I poł. XVII w., brama zachodnia z II poł. XVIII w.


Koło kościoła znajduje się główne skrzyżowanie, można tu podejść drogą bitą w lewo do skromnego dworu z folwarkiem.

Dwór zarządcy majątku hr. von Saurma-Jeltsch, wzniesiono w stylu neoklasycystycznym w latach 1860-80.

Na głównym skrzyżowaniu stoi dawny pomnik poległych w wojnach 1866 i 1870-71.

Skręcamy w prawo w ul. Żernicką, mijamy po prawej dawną, częściowo spaloną remizę strażacką z ok. 1920 r. Po lewej znajduje się dawny urząd gminy Święta Katarzyna, przeniesiony w 2010 r. do Siechnic, obecnie siedzibę straży pożarnej, przed którą stoi dawny wóz strażacki.

Ul. Bukową można podejść w prawo do cmentarza z kaplicą z XIX/XX w.

Za przydrożną kapliczką na skrzyżowaniu z ul. Zacharzycką opuszczamy Świętą Katarzynę. Idziemy szosą w kierunku Smardzowa równolegle do ciągnącej się po prawej Wschodniej Obwodnicy Wrocławia na odcinku Żerniki Wrocławskie – Łany.

Docieramy do wsi, przez którą przechodzimy ul. M. Reja.

Smardzów – wieś w gminie Siechnice, położona na Równinie Wrocławskiej. Założona w XII w., wchodziła w skład dóbr wrocławskiej kapituły katedralnej. W 1282 r. kupił ją pisarz książęcy Matthias, w 1314 r. przejęły ją wrocławskie dominikanki z klasztoru św. Katarzyny, do czego nawiązują tablice ze św. Dominikiem na wjeździe i wyjeździe ze wsi. Po sekularyzacji w 1810 r. przejęta przez pruski skarb państwa, w latach 1814-1937 własność rodziny Benke. W XIX w. istniał tu dwór, którego lokalizacja jest niepewna.

Koło XIX-wiecznego krzyża z inskrypcją z 1974 r. odchodzi w prawo ulica E. Gierka (dość specyficzny patron).

W lewo natomiast można podejść ul. Polną do ceglanego budynku folwarcznego.

Opuszczamy Smardzów, mijamy po prawej dawną fermę i docieramy do stacji Smardzów Wrocławski.

W 1871 r. doprowadzono linię kolejową na odcinku Wrocław – Strzelin, chociaż stacja właściwie usytuowana jest w Żernikach Wrocławskich. Parterowy budynek stacji pochodzi z czasu budowy linii.

Ze stacji idziemy ul. Kolejową w Żernikach Wrocławskich, przekraczając ruchliwą szosę nr 395 Wrocław – Strzelin.

Żerniki Wrocławskie – wieś w gminie Siechnice, położona na Równinie Wrocławskiej. Wzmiankowana w 1284 r., założona na trakcie handlowym z Wrocławia do Strzelina. Zniszczona w czasie wojny 30-letniej, po której większość gospodarstw przyłączono do folwarku. W latach 1564-1682 własność Rhedigerów, od pocz. XVIII w. rodziny von Riemberg, od poł. XIX w. do lat 30. XX w. rodziny von Gossow-Reinhart. Obecnie wieś jest rozbudowującym się podmiejskim osiedlem Wrocławia.

Po prawej mijamy przedszkole, mające siedzibę w dawnej Villi Toni z pocz. XX w., w której mieściła się szkółka drzew Paula Laqua.

Po lewej znajduje się kompleks szkoły (stary budynek z ok. 1920 r. i nowy budynek z 2006 r.) oraz hali sportowej z 2012 r.

Docieramy do głównego skrzyżowania, gdzie można podejść w prawo ul. Wrocławską obok zbiornika przeciwpożarowego do starego i nowego kościoła Najświętszego Serca PJ.


Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa, wzniesiony został przez ewangelików w 1923 r. w konstrukcji szkieletowej wypełnionej cegłą (mur pruski). Materiał budowlany pochodził z rozbiórki magazynu fabryki amunicji na wrocławskich Karłowicach. Obok wejścia znajduje się tablica, upamiętniająca tysiąclecie chrztu Polski.

W pobliżu starego kościoła w latach 2007-14 powstała nowa, większa świątynia o dość odważnej, eklektycznej architekturze.

Na głównym skrzyżowaniu kierujemy się prosto ul. Parkową, mijając po lewej zabudowania folwarczne i niewielki park. W dawnym folwarku znajdował się dwór z pocz. XVII w., przebudowany w 1906 r., niestety nie zachowany do naszych czasów. Wokół rozciąga się zabytkowy park z XVII w., przebudowany w końcu XIX w.

Koło stadionu po prawej opuszczamy Żerniki Wrocławskie, skręcamy w lewo w ul. Akacjową, znajdującą się już w Biestrzykowie. W XV/XVI w. wieś stanowiła własność wrocławskiej kapituły katedralnej.

Docieramy do skrzyżowania z ul. Lipową koło krzyża. Można tu skręcić razem z szosą w prawo w ul. Lipową, mijamy po lewej folwark, kapliczkę oraz odrestaurowaną średniowieczną wieżę rycerską.

Wieża wzmiankowana była w 1411 r., do 1516 r. stanowiła siedzibę administratorów dóbr wrocławskiej kapituły katedralnej. W XVII w. dobudowano trzecią kondygnację, nieco później do całości dostawiono piętrowe skrzydło. Do pocz. XIX w. istniały jeszcze wały i fosa, most nad nią zlikwidowano w 1840 r. Po drugiej wojnie światowej wieża uległa dewastacji, obecnie prywatny właściciel ją odrestaurował. Zbudowana z kamienia oraz cegły w wątku gotyckim, gęsto przetykanym ozdobną zendrówką (przepalona cegła). W dolnej kondygnacji sklepiona krzyżowo piwnica, na parterze znajdowały się pomieszczenie urzędowe, na piętrze świetlica – polichromowana i ogrzewana kominkiem komnata mieszkalna. Wejście znajdowało się w ścianie północnej, osłonięte było murowaną przybudówką kryjącą schody.


Na skrzyżowaniu ul. Akacjowej i Lipowej, kończy się opisywany odcinek trasy, szlak żółty biegnie dalej do Bielan Wrocławskich.

Dodaj komentarz