Miasto powiatowe (9 tys. mieszkańców), położone na Wysoczyźnie Średzkiej. Osada targowa powstała tu w X/XI w. Prawa miejskie nadane przez księcia Henryka Brodatego w 1208 r., na ich wzór wiele miast było lokowanych później na tzw. prawie średzkim. W latach 1277-1311 w księstwie legnickim, potem wróciło do dzielnicy wrocławskiej. W 1428 r. spalone przez husytów, już od 1523 r. ośrodek luteranizmu. Zniszczone w czasie wojny 30-letniej i w 1945 r.

Warto zobaczyć:

Kościół Podwyższenia Krzyża Św.

pofranciszkański, wzmiankowany w 1310 r. budowany od 1378 r. do XV w., odbudowany po zniszczeniach w latach 1620-75, w 1810 r. zamieniony na magazyn, w 1902 r. rozebrano przebiterium. W 1933 r. odbudowany z dodaniem modernistycznej wieży.

Kościół św. Andrzeja

wzmiankowany w 1233 r., obecny z II poł. XIII w., prezbiterium z lat 1378-88. W 1623 r. zniszczono dach i sklepienia, które odbudowano w 1645 r. a całość przebudowano w 1670 r., ok. 1830 r. dostawiono część zachodnią. Wyposażenie wnętrza z XVII/XVIII w. Obok wolnostojąca gotycka dzwonnica.

Ratusz

z I poł. XIV w., gruntownie przebudowany na pocz. XVI w., stanowi zespół budynków zgrupowanych wokół dziedzińca. Późnogotycki profilowany szczyt z herbem miasta odsłonięto na pocz. XX w. Wieża z XIV w. zwieńczona barokowym hełmem. W budynku mieści się Muzeum Regionalne, prezentujące Skarb Średzki, odkryty w 1988 r. w czasie prac budowlanych. Są to monarsze klejnoty ze złotą koroną z orłami, ozdobioną szlachetnymi kamieniami, ukryte w 1348 r. w czasie epidemii dżumy. Godziny otwarcia

Pomnik Rolanda z 1913 r., wystawiony w setną rocznicę zwycięstwa nad Napoleonem.

[Wyświetl jako pokaz slajdów]

Kościół Narodzenia NMP

romański z lat 1221-32, stanowiący pozostałość po leprozorium (szpitalu dla trędowatych). W latach 1349-1535 własność benedyktynów. Przebudowany w XVII w., poźniej służył za magazyn, odbudowany w latach 1964-65. Wewnątrz rzeźba MB Średzkiej z winogronami z II poł. XIV w. oraz figury św. Jadwigi i św. Andrzeja z 1480 r. Obok trzy krzyże pokutne.

Pałac z 1870 r., otoczony 140-letnim parkiem z fontanną.

[Wyświetl jako pokaz slajdów]

Oficjalna strona miasta

Dariusz Wojciechowski Gmina Środa Śląska, Wysoczyzna Średzka